Johannes Leertouwer en zijn Orkest Messiah van G.F. Händel

In de dagen voor kerst voert dirigent Johannes Leertouwer al vele jaren met zijn koor en orkest de wereldberoemde Messiah (1742) van G.F. Händel uit in Nederland. Wat de Matthäus-Passion is voor Pasen, is Messiah, met het befaamde Hallelujah, voor Kerstmis in het Engelstalige deel van de wereld.
Leertouwer houdt wel van een uitdaging; deze keer dirigeert hij vanuit zijn positie als violist. Ook stelt hij het koor en de solisten op vóór het orkest. Dit brengt naar zijn overtuiging het verhaal van Messiah over hoop en verwachting, over het lijdensverhaal en de wederopstanding, en over de betekenis van een leven na de dood, nog dichterbij voor het publiek.
Met weergaloze soloaria’s en koordelen bieden de vier solisten, een barokorkest en een koor met 12 zangers van NPU troost, kracht en inspiratie aan het begin van de winter.
Leidsch Dagblad schreef: “Leertouwer blinkt uit in originaliteit, energie en diepgang. Een Messiah die je bij de keel grijpt.”
Stefanie True: sopraan | Daniël Elgersma: alt | Stefan Kennedy: tenor | Drew Santini: bas | koor en orkest o.l.v. dirigent Johannes Leertouwer

Klik hier voor de data en plaatsen waar de Messiah in december 2021 wordt uitgevoerd. U vindt daar ook de links naar de kaartverkoop.
_____________________________________

Over de liefde voor Messiah van dirigent Johannes Leertouwer:

Samen met muziekjournalist Lex Bohlmeijer maakte Johannes Leertouwer een Messiah-podcast in vier afleveringen: https://www.nporadio4.nl/podcasts/messiah.
Johannes Leertouwer’s uitvoeringen van Messiah zijn zeer succesvol: eerder bracht hij een veel geprezen cd uit met een live-opname onder zijn leiding in het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam.

Johannes over het dirigeren van de Messiah

In de afgelopen 7 jaren heb ik met heel veel plezier Messiah gedirigeerd. Telkens als ik voor het ensemble van uitmuntende zangers en instrumentalisten stond voelde ik me een bevoorrecht mens. Ik werkte vanuit de gedachte dat ik op elk moment de volledige dramatische werking van het verhaal tot mijzelf moest laten doordringen en dat ik wat ik daarin hoorde en wat dat met me deed op een lichamelijke manier moest delen met de musici. Je zou kunnen zeggen dat dat een laat negentiende-eeuwse opvatting is van de taak van een dirigent. Ik leidde dus historisch geïnformeerde uitvoeringen van een barok werk (Messiah werd in 1741 geschreven) op een manier die bij de uitvoeringspraktijk paste die zo’n anderhalve eeuw later ontstond. Ik vind dat daar helemaal niets verkeerds aan is; het gaat mij er altijd alleen maar om dat de muziek zo sprekend mogelijk over het voetlicht komt, mijn rol is ondergeschikt aan dat doel. Maar toch; in de afgelopen jaren leerde ik in onze Matthäus productie wat er kan gebeuren met een ensemble als je ook in grote ensemble stukken leiding geeft vanaf de viool en niet als dirigent op de bok. Bovendien heeft recent onderzoek aangetoond dat Händel zelf bij de eerste uitvoeringen van Messiah helemaal achteraan in het ensemble achter het orgel zat en dat de zangers hem niet konden zien. Dat bracht me er toe om dit jaar te onderzoeken wat er met Messiah gebeurt als ik speel en niet dirigeer. Ik maakte een proefopstelling met lessenaars en stoelen op een leeg podium in de stadsgehoorzaal in Leiden (dat was destijds ook de eerste stap met Matthäus) om vanuit de positie van elke zanger en speler te kunnen beoordelen wat de zichtlijnen zijn en in te schatten wat iedereen wel en niet zou kunnen horen. Dat gaf me de overtuiging dat het kan. Vervolgens heb ik een verdeling gemaakt met 8 koor- en 8 solo-zangers om vast te stellen met welke bezetting we elk stuk zouden uitvoeren. Nadrukkelijker dan in andere jaren zijn de zangers nu het gezicht van de productie; solisten en koorzangers staan vooraan in de opstelling. In de repetities heb ik de zangers gevraagd een beroep te doen op hun innerlijke Susanna Cibber. Zij was de actrice/zangeres die bij de premiere van Messiah in 1741 in Dublin, zo indringend vertolkte dat dominee Patrick Delany spontaan uitriep : “mogen al uw zonden hierom vergeven zijn”. Er wordt verondersteld dat Cibber, die een scandaleuze reputatie had als actrice, niet zozeer met de kwaliteit haar stem, maar vooral met haar theatrale voordracht, het publiek tot tranen toe bewoog. Ik vraag van de zangers niet dat ze zich als acteurs manifesteren, maar wel dat ze zich met het hart en ziel én met lijf en leden verbinden met de tekst. Voor elk koor en ook voor elke aria werken we met sleutelwoorden die een dramatische context geven waarbinnen we musiceren. Als dirigent heb ik dat ook al die jaren zo gedaan, in mijn pogingen om het verschil tussen de drie delen gestalte te geven. In het eerste deel gaat het om hoop en verwachting, in de tweede deel om de pijn, het verdriet en de triomf van het passieverhaal, en in het derde deel om een meer beschouwelijke sfeer, omdat het daar gaat om het leven na de dood. Tegen die achtergrond krijgt elk deel een eigen meer specifiek karakter. Omdat de verschillen tussen de drie delen zo groot zijn, hecht ik er aan om twee (korte) pauze’s te hebben zodat u en wij de gelegenheid hebben ons in te stellen op het wat er komen gaat. Nieuwsgierig geworden? U kunt zelf meemaken hoe nabij de zangers zijn.

Brahms met Johannes op NPO Radio 4 - Klik op de afbeelding om te beluisteren!

Gepresenteerd door: Beitske de Jong

Brahms volgens Leertouwer
Projectorkest o.l.v. Johannes LeertouwerPaolo Giacometti, piano

Brahms – Symfonie nr.1 in c op.68
Brahms – Pianoconcert nr.1 in d op.15

Opname van 20 en 21 september 2019, Stadsgehoorzaal, Leiden

Nieuw: data en plaatsen Matthäus 2022

Johannes begon in 2018 aan de Leidse Universiteit met een vierjarig PhD onderzoekstraject naar de historische uitvoeringspraktijk van de orkestmuziek van Brahms. Het uitgangspunt is: niet nog een boek, maar met een orkest als laboratorium de onderzoeksresultaten verder ontwikkelen en tot klinken brengen.
Dit derde jaar dirigeert Johannes de Derde Symfonie en het Tweede Pianoconcert; de solist is Olga Pasjtsjenko.

Donderdag 16 september 16.00, Amsterdam
Vrijdag 17 september 20.15, Leiden
Alle info en tickets: zie agenda.

Na twee Matthäus-loze jaren kijken we er nu al naar uit. De Matthaus in april 2022. We spelen in Rotterdam, Hattum, Zaltbommel, Groningen, Rotterdam, Amsterdam en twee maal in Utrecht.
Als u zich wilt voorbereiden: Johannes maakte 68 korte films:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLvHxcXOYN2uvN8SD5cbARgqbXIJKkaxpq
Sinds maart 2021 is er de mogelijkheid de ondertiteling aan te zetten. Het gaat hierbij om mooie precieze vertalingen van de hand van Herman te Loo.
Alle info en tickets voor de uitvoeringen in 2022: zie agenda.